ΣΟΦΙΑ ΠΟΠΟΡΗΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ MA - ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Όρια και ασφάλεια – Ενίσχυση γονεϊκού ρόλου

Όρια και ασφάλεια – Ενίσχυση γονεϊκού ρόλου
Όρια και ασφάλεια – Ενίσχυση γονεϊκού ρόλου

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές οπτικές και προσεγγίσεις γύρω από το πώς ένας γονιός μπορεί να θέσει όρια στο παιδί του.

Κάθε προσέγγιση στηρίζεται:

  • σε ένα θεωρητικό υπόβαθρο
  • στην εκπαίδευση του ψυχολόγου ή του συμβούλου ψυχικής υγείας
  • στο προσωπικό σύστημα αξιών του ειδικού

Μεγάλο ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο όλα τα παραπάνω συντίθενται και συνδυάζονται με την προσωπική εμπειρία.

Πριν προχωρήσουμε σε κάποιες βοηθητικές οδηγίες, είναι σημαντικό να ορίσουμε τι σημαίνει όριο.

 

Τι είναι το όριο

Όριο είναι το σημείο που δείχνει τι επιτρέπεις και τι όχι να εισέλθει:

  • στον σωματικό
  • στον συναισθηματικό
  • και στον ψυχικό σου χώρο

Είτε αναφερόμαστε σε ένα άτομο, είτε σε μια συμπεριφορά, είτε σε μια κατάσταση ή συνθήκη.

Το όριο αφορά μια εσωτερική κατάσταση, την οποία οι άνθρωποι επικοινωνούμε με την ίδια μας την ύπαρξη.

Όπως συχνά λέω στο γραφείο, είναι σαν τον φράχτη ή τις πόρτες που έχουμε στο σπίτι μας:

φαίνονται ξεκάθαρα, χωρίς προσπάθεια.

 

Ευέλικτα και άκαμπτα όρια

Όλοι έχουμε:

  • άκαμπτα όρια
  • και ευέλικτα όρια

Ο τρόπος που τα εφαρμόζουμε εξαρτάται από:

  • τις συνθήκες
  • και τους στόχους μας σε μια δεδομένη στιγμή

Κάποιες φορές είμαστε διατεθειμένοι να τα διαφοροποιήσουμε, άλλες όχι.

Σε κάθε περίπτωση, το να κινούμαστε μόνο στα άκρα είναι δυσλειτουργικό, γιατί τελικά φέρνει πόνο.

 

Γιατί χρειάζονται τα όρια

Τα όρια είναι απαραίτητα γιατί:

  • δημιουργούν αίσθημα ασφάλειας
  • βοηθούν στον διαχωρισμό από τους γύρω
  • ενισχύουν την ανάληψη ευθύνης του εαυτού

 

Στοιχεία που διαμορφώνουν τα όρια

Τα όρια διαμορφώνονται από:

  • το προσωπικό σύστημα αξιών
  • την οικογενειακή παράδοση
  • την πολιτισμική κουλτούρα
  • την ιστορική – χρονική περίοδο
  • τις κοινωνικές συνθήκες
Όρια και ασφάλεια – Ενίσχυση γονεϊκού ρόλου

Γονέας και όρια

Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες και δυσκολίες των γονέων αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα θέσουν όρια.

Πριν αποφασίσετε να θέσετε όρια στο παιδί σας, είναι σημαντικό να αναρωτηθείτε:

  • Ποιος είναι ο λόγος που θέλω να βάλω όρια;
  • Ο λόγος σχετίζεται με εμένα ή με εξωτερικούς παράγοντες;
  • Θέλω να πετύχω βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα αποτελέσματα;

Η εμπειρία μου δείχνει ότι συχνά τα όρια τίθενται:

  • από φόβο για κάτι μελλοντικό
  • από άγχος
  • επειδή «έτσι είναι το σωστό»
  • επειδή «έτσι το διάβασα»
  • επειδή το είπε κάποιος άλλος (π.χ. η δασκάλα)

Όλοι αυτοί οι λόγοι βασίζονται σε αρνητικά συναισθήματα ή εξωτερικούς παράγοντες.

Και ό,τι στηρίζεται εκεί, δεν μπορεί να φέρει θετικό αποτέλεσμα και με διάρκεια.

Βάση για να τεθούν όρια

Ο γονιός να θέτει όρια που μπορεί να στηρίξει

Πολλές φορές λέω στους γονείς στο γραφείο:

αν δεν μπορείτε να στηρίξετε ένα όριο, καλύτερα μην το θέσετε ακόμη.

Είναι προτιμότερο:

  • να περιμένετε
  • να ξεκαθαρίσετε τι πραγματικά μπορείτε να υποστηρίξετε
  • και μετά να το εφαρμόσετε

Αυτό που επικοινωνείται στο παιδί δεν είναι τα λόγια, αλλά το συναίσθημα.

Αν ο γονιός θέτει όριο με άγχος, φόβο ή αμηχανία:

  • είτε το παιδί θα το ακολουθήσει προσωρινά
  • είτε δεν θα το ακολουθήσει καθόλου και θα έρθει σε ρήξη

Τα όρια να βασίζονται στις αξίες του γονιού!!!

Οι προσωπικές αξίες είναι βασικός παράγοντας διαμόρφωσης των ορίων.

Όταν ο γονιός αναγνωρίζει το σύστημα αξιών του και στηρίζεται σε αυτό:

  • μπορεί να υποστηρίξει καλύτερα τα όρια
  • δεν στέλνει αντιφατικά μηνύματα στο παιδί

Το παιδί βλέπει πώς ζει ο γονιός και, χωρίς να το καταλαβαίνει συνειδητά, γνωρίζει τις αξίες της οικογένειας.

Δεν βοηθά:

  • ο γονιός να ζει με έναν τρόπο  και να προσπαθεί να θέσει όρια που δεν συνάδουν με αυτόν

Γιατί τα παιδιά μαθαίνουν από αυτό που ζουν.

Χαρακτηριστική είναι η φράση μιας 10χρονης κόρης θεραπευόμενής μου:

«Μαμά, μην προσπαθείς να μου πεις τι θα κάνω, γιατί εμείς τα παιδιά κάνουμε αυτό που βλέπουμε από εσάς».

Τι αναμένουμε από κάθε ηλικία

Είναι πολύ σημαντικό ο γονιός να θυμάται τι μπορεί να αναμένει από κάθε ηλικιακή ομάδα.

Για παράδειγμα:

  • ένα καθαρό πουκάμισο δεν θα μείνει καθαρό για πολύ
  • το τρέξιμο είναι πιο φυσικό από το περπάτημα
  • τα δέντρα υπάρχουν για να τα σκαρφαλώνουμε
  • ένας καθρέφτης χρησιμεύει και για γκριμάτσες

Αυτό συνοψίζεται στην έννοια της αποδοχής της παιδικότητας του παιδιού.

Η πρόθεση πίσω από την οριοθέτηση

Η πρόθεση του γονιού στην οριοθέτηση χρειάζεται να είναι η εκπαίδευση και όχι ο έλεγχος.

Ο ρόλος του γονιού είναι να βοηθήσει το παιδί:

  • να ανακαλύψει δεξιότητες
  • να μάθει να επεξεργάζεται εμπειρίες
  • να δημιουργεί ασφαλές περιβάλλον
  • να αναλαμβάνει τον εαυτό του
  • να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του

Όταν η οριοθέτηση γίνεται από φόβο ή ανάγκη ελέγχου, το παιδί κλείνει συναισθηματικά και τα αποτελέσματα δεν είναι τα επιθυμητά.

Αν δείτε την οριοθέτηση ως εκπαιδευτική διαδικασία,

δίνετε στον εαυτό σας χώρο να γίνει πιο δημιουργικός

και η διαδικασία πιο ουσιαστική — ακόμη και πιο διασκεδαστική.

Μην ξεχνάτε:

ο άνθρωπος είναι πιο ανοιχτός στην εκπαίδευση παρά στο δίδαγμα.