Η ανεξαρτησία των παιδιών είναι ένα θέμα που απασχολεί πολλούς γονείς. Είναι όμορφο να βλέπεις το παιδί σου να μεγαλώνει και να γίνεται ανεξάρτητο. Το ερώτημα όμως είναι:
με ποιον τρόπο επηρεάζεται αυτή η ανεξαρτησία από την ανεξαρτησία των ίδιων των γονιών;
Πολλές φορές αναφέρω ότι τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από αυτό που ζουν μέσα στην οικογένεια και λιγότερο από αυτά που τους λένε οι γονείς. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο που η λαϊκή μας παράδοση λέει:
«κατά μάνα κατά κύρη, κατά γιο και θυγατέρα».
Ο ρόλος του γονέα και η έννοια της εξάσκησης
Ένας από τους βασικούς ρόλους του γονέα είναι να διδάξει στο παιδί του.
Και η διδασκαλία εμπεριέχει πάντα μέσα της την έννοια της εξάσκησης και της πράξης.
Τίποτα δεν μπορεί να διδαχθεί ουσιαστικά χωρίς εξάσκηση.
Τα δύο επίπεδα της ανεξαρτησίας
Η ανεξαρτησία αφορά δύο επίπεδα:
- το πρακτικό
- και το συναισθηματικό
Τα δύο αυτά επίπεδα αλληλοεξαρτώνται και αλληλοσυμπληρώνονται.
Αν θέλει ένας γονιός να διδάξει στα παιδιά του την ανεξαρτησία, καλό είναι να ξεκινήσει από τον ίδιο και να εστιάσει πρώτα στη συναισθηματική ανεξαρτησία.
Όσο μεγαλύτερη είναι η συναισθηματική ανεξαρτησία, τόσο πιο εύκολη γίνεται και η πρακτική.
Το αντίστροφο όμως δεν μπορεί να συμβεί.
Οι πρακτικές ανεξαρτησίες της ζωής δεν μας ξεμπλοκάρουν από τα συναισθηματικά δεσμά.
Τι σημαίνει συναισθηματική ανεξαρτησία
Συναισθηματική ανεξαρτησία σημαίνει:
- να έχω απαλλαγεί από ιδέες, αντιλήψεις και συνήθειες που δεν μου ταιριάζουν
- να εφαρμόζω και να ζω τα δικά μου πιστεύω
- να είμαι διαθέσιμος να αντικαταστήσω ό,τι δεν εξυπηρετεί τον σκοπό μου
Σημαίνει ότι δεν είμαι προσκολλημένος σε ό,τι με περιορίζει.
Παράγοντες που ενισχύουν τη μη ανεξαρτησία
Υπάρχουν παράγοντες που ενισχύουν τη συναισθηματική εξάρτηση, όπως:
- παραδοσιακές ιδέες, π.χ.
«αν λείψω πολύ θα εγκαταλείψω το παιδί μου»,
«μόλις γίνεις γονιός, ξεχνάς τη ζωή σου»
- σκέψεις γύρω από το τι είναι «σωστό»
- συναισθήματα ενοχής, φόβου και αμφισβήτησης του εαυτού
- έλλειψη εμπιστοσύνης στις γνώσεις και τις δυνατότητες του γονέα
- ο διαρκής αγώνας να γίνει κάποιος «κάτι άλλο» από αυτό που ήδη είναι
- η δυσκολία να αποδεχθεί ότι δεν γνωρίζει τα πάντα και ότι δεν είναι ο τέλειος γονιός
Ο γονεϊκός ρόλος και οι συναισθηματικές ανάγκες
Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που αξίζει να αναφερθεί ξεχωριστά είναι οι συναισθηματικές ανάγκες που εξυπηρετεί στον καθένα ο γονεϊκός ρόλος.
Όσο μεγαλύτερα είναι τα συναισθηματικά κενά ή οι ανεπεξέργαστες τραυματικές εμπειρίες από την παιδική ηλικία του γονέα, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η προσκόλλησή του στον γονεϊκό ρόλο — και κατ’ επέκταση στο παιδί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι για να μεγαλώσουν ανεξάρτητα παιδιά, οι γονείς πρέπει πρώτα να έχουν δουλέψει όλα τα τραύματά τους. Κάτι τέτοιο θα ήταν ουτοπικό.
Τα τραύματα δεν εμφανίζονται όλα μαζί. Ενεργοποιούνται μέσα από γεγονότα του παρόντος και το καθένα έχει τον δικό του χρόνο για να δουλευτεί.
Μια ουσιαστική συμβουλή για τον γονέα
Μια καλή συμβουλή θα ήταν ο γονέας να αναζητήσει μέσα του:
- ποιες είναι οι συναισθηματικές του ανάγκες ως άνθρωπος
- ποιες δραστηριότητες, συνήθειες ή στοιχεία τον κάνουν χαρούμενο
- πώς μπορεί να τα εντάξει με ισορροπία στην καθημερινότητα μαζί με τα παιδιά
Ξέρω ότι αυτό ακούγεται δύσκολο μέσα στη σύγχρονη, απαιτητική καθημερινότητα. Το κατανοώ — μέσα σε αυτή ζω κι εγώ.
Όμως εδώ δεν μιλάμε για ευκολία ή δυσκολία.
Μιλάμε για τη διάθεση να κοπιάσουμε, ώστε να φέρουμε το αποτέλεσμα που επιθυμούμε.
Αν θέλεις να διδάξεις στο παιδί σου τη συναισθηματική ανεξαρτησία,
ξεκίνα διδάσκοντας πρώτα τον εαυτό σου.
Η βοήθεια είναι πάντα εκεί.
Είσαι ανοιχτός να τη δεχθείς;
Tip
Για όσους θέλουν και έχουν τη διάθεση να πάνε πιο βαθιά:
τα συναισθηματικά μας κενά προέρχονται από το δικό μας εσωτερικό παιδί, που εξακολουθεί να υπάρχει μέσα μας.
Όσο περισσότερο το πλησιάζουμε — και με τη βοήθεια ενός ειδικού δουλεύουμε μαζί του — τόσο περισσότερο ανακουφίζουμε τον εαυτό μας. Και αυτό, με φυσικό τρόπο, επικοινωνείται και στα παιδιά μας.