Με τον όρο οικογενειακός σύμβουλος / σύμβουλος οικογένειας ή συμβουλευτική οικογένειας, αναφερόμαστε στη συμβουλευτική που στηρίζεται στις αρχές της Συστημικής Θεωρίας.

Τι είναι η Συστημική Θεωρία

Η Συστημική Θεωρία είναι ένα σύγχρονο επιστημονικό μοντέλο θεώρησης και κατανόησης της πραγματικότητας.

Βασίζεται στη λεγόμενη Γενική Θεωρία Συστημάτων (Ludwig von Bertalanffy, βιολόγος, 1968).

Τι είναι σύστημα

Ως σύστημα ορίζεται το σύνολο των στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση.

Κάθε αλλαγή σε κάποιο στοιχείο του συστήματος επιφέρει αλλαγές σε ολόκληρο το σύστημα (Bateson, 1972).

Ένα ανθρώπινο σύστημα μπορεί να είναι:

• μια οικογένεια
• μια θεραπευτική ή εργασιακή ομάδα
• μια σχολική τάξη
• μια επιχείρηση

Η οικογένεια ως σύστημα

Η οικογένεια είναι ένα από τα πιο ισχυρά σε συνοχή συστήματα.

Ιδιαίτερα στην ελληνική κουλτούρα, ο ρόλος της οικογένειας έχει διαχρονικά πολύ σημαντική κοινωνική και συναισθηματική βαρύτητα.

Η οικογένεια έχει:

• τους δικούς της κανόνες
• τα δικά της μοντέλα συμπεριφοράς
• τους στόχους της
• τις φάσεις ζωής της
• και τη δική της ιστορία

Είτε συνειδητά είτε όχι, τα μέλη της συνήθως τα ακολουθούν.

Πώς λειτουργούν τα μέλη μέσα σε ένα σύστημα

Μέσα σε ένα σύστημα, τα μέλη:

• συν-εξελίσσονται
• συν-διαμορφώνονται
• αλληλοεπηρεάζονται
• αλληλοπροσδιορίζονται

Η αλλαγή σε ένα μέλος επηρεάζει:

• το ίδιο το σύστημα
• αλλά και όλα τα υπόλοιπα μέλη του

Η ματιά του οικογενειακού συμβούλου

Η συστημική ματιά του οικογενειακού συμβούλου:

• θεωρεί ότι το σύμπτωμα αφορά το σύστημα και όχι αποκλειστικά το άτομο
• δεν ακολουθεί γραμμική λογική αιτίας-αιτιατού, αλλά βλέπει την εικόνα ως σύνολο
• αναγνωρίζει ότι όλα τα μέλη έχουν ρόλο και σημασία μέσα στο σύστημα
• αντιλαμβάνεται ότι όλοι επηρεάζουν και επηρεάζονται, διαμορφώνουν και διαμορφώνονται
• βλέπει τα μέλη ως ισότιμα

Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει στον σύμβουλο να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα από πολλές και διαφορετικές οπτικές, διευρύνοντας την εικόνα και αποδίδοντας τη σημασία που αντιστοιχεί στον κάθε ρόλο.

Οφέλη της συμβουλευτικής οικογένειας (συστημική προσέγγιση)

Μέσα από τη συστημική συμβουλευτική οικογένειας:

• το άτομο βγαίνει από την άδικη θέση του «προβληματικού»
• δεν θεωρεί ότι μόνο από δική του αδυναμία δεν μπορεί να προχωρήσει στη ζωή του
• κατανοεί ότι η προσωπική του πορεία συνδέεται με τις εξελικτικές φάσεις των συστημάτων στα οποία ανήκει
• αναγνωρίζει τον δικό του ρόλο, αλλά και τους ρόλους των υπόλοιπων μελών
• αναλαμβάνει την ευθύνη του ρόλου του χωρίς να θεωρείται υποχείριο της δυναμικής του συστήματος
• μελετά την κουλτούρα της οικογένειάς του και, με τη βοήθεια του συμβούλου, αναγνωρίζει τις ρίζες και τη συνέχειά του

Ένα επιπλέον όφελος της συμβουλευτικής οικογένειας

Υπάρχει ένα ακόμη σημαντικό όφελος που έχω διαπιστώσει μέσα από τη μέθοδό μου.

Συχνά, όταν κάποιος έρχεται με ένα πρόβλημα, η πρώτη φάση είναι να βρίσκεται σε εσωτερικό πόλεμο με τις αρχές της οικογένειάς του που τον έχουν δυσκολέψει.

Συνήθως θέλει να κινηθεί εντελώς αντίθετα.

Αυτό όμως είναι άσκοπο.

Για να πάει κάποιος εκεί που θέλει, χρειάζεται πρώτα να γνωρίζει από πού ξεκινά.

Η αποδοχή ως αφετηρία θεραπείας

Όσο κι αν κάποιος δεν το θέλει, η βάση από την οποία ξεκινά είναι η κουλτούρα της οικογένειάς του.

Όταν αυτό γίνει κατανοητό και αποδεκτό:

• αλλάζει όλη η εικόνα
• σταματά ο εσωτερικός πόλεμος
• μειώνεται η σύγκρουση με τον εαυτό
• και τότε ξεκινά η πραγματική θεραπεία

Στην πορεία, το πόσο κάποιος θα διαφοροποιηθεί από την οικογένειά του είναι θέμα προσωπικών επιλογών.